Yaklaşık 40 yıldır dünyada yaygın bir spor dalı olan frizbi 5 yıldır Türkiye’de de oynanıyor. “Ultimate Frisbee” adı verilen spor dalı dünyada kadın ve erkeklerin beraber oynadığı 2 branştan biri.
Yalnız ABD’de 4.9 milyon kişi bu sporu yaparken, Türkiye’de ortalama 150 kişi frizbi oynuyor. ABD’de neredeyse bütün üniversitelerin frizbi takımı bulunuyor. Londra’da 26 farklı takım bulunurken, Türkiyede turnuvalara katılabilecek düzeyde 6 takım bulunuyor;
ODTÜ, İTÜ, Bogaziçi Üniversitesi, Bilkent Üniversitesi ve Kulüp takımı olarak da Türk Kası ve Caddebostan Olimpik frizbi takımına sahip. Şu anda Yeditepe Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi, Ankara Üniversitesi ve Yeni Asır Üniversitesi’nde takımlar kurulma aşamasında.
Türkiye’de henüz yeni bir spor dalı olduğu için antrenör bulunmuyor. Dünyanın diğer takımlarının, internet üzerinden yayınlanan çalışma tekniklerinden bilgi edinerek, oyuncular kendi aralarında çalışıyorlar. Uluslararası turnuvalarda ise takım kadrosundan seçilen 14 kişi maçlara çıkıyor.
Oyunun kuralları
Oyunda 2 temel mevki var. “Handler” ve “Cutter”. Handler oyun kurucu; oyunu okuyabilen, pas becerisi yüksek oyuncular oluyor. Cutter’ın hızlı koşabilmesi, ciddi bir kondüsyona sahip olması gerekiyor.
World Flying Disk Federation tarafından belirlenen oyunun temel kuralları; disk eldeyken yürünmez, koşulmaz ve sabit bir ayak üzerinde hareket edilir. 10 saniye içinde diskin elden çıkması gerekir. Çıkmazsa disk diğer takıma geçer. Temassız bir oyundur rakibe dokunulamaz. Çok yorucu olduğu için oyuncu değiştirme hakkı sınırsız.
Uçan daireden esinlenen oyuncak
175 gram ağırlığında bir diskle oynanan frizbinin öyküsü 1950'li yıllarda Walter Frederick Morrison adlı bir girişimcinin, halkın UFO'lara olan ilgisi nedeniyle uçan dairelere benzeyen bir oyuncak yapmasıyla başlıyor. “Plüton Tabağı” adı verilen oyuncak kısa sürede tanındı. Oyuncağın üretildiği firmanın çalışanı, üniversite öğrencilerinin birbirlerine teneke kutu kapağı atarak oynadıkları bir oyun gördü. Öğrenciler bu oyuna “freesbee” diyorlardı. Evlere teneke kutularda kek ve bisküvi servisi yapan bir firmaya ait olan Frisbee adı böylece tescil ettirildi. Çocukların oynadığı bir oyuncak olan frizbi, herkesin pikniklerde ve sahillerde oynadığı bir oyun haline geldi.
1960'lı yıllarda ABD Deniz Kuvvetleri havada süzülerek ilerleyen işaret fişekleri, frizbi model alınarak tasarlandı. Bu frizbiler, gece karanlığında aydınlatma fişeği olarak da kullanıldı.
Üç tip Ultimate Frisbee turnuva tipi var; çim saha, plaj ve kapalı saha. Turnuva türüne göre maçların süresi değişiyor.
ABD’de hakemli oynanan Ultimate Frisbee, Avrupa ve Türkiye’de hakemsiz oynanıyor. Faul durumlarında oyuncular faulü kendileri belirtiyor. Atış yaparken faul yapılırsa ve oyuncu faulü reddederse tekrar başa dönüyor ve oyun kaldığı yerden devam ediyor. Koşan oyuncuya faul yapılması durumunda o oyunca diski tutmuş sayılıyor ve oyuna devam ediliyor.
Centilmenlik ödüllendiriliyor
Ultimate Frisbee sporunu diğer sporlardan farklı kılan en önemli özelliği, en değerliği ödülün şampiyonluk ödülü olmaması. Turnuvayı kazanan takım şampiyonluk ödülünü alıyor. Her takıma maçtan önce dağıtılan formlarda diğer takımlara oyun bilgisi, centilmenlik düzeyi, saygılı davranma gibi klasmanlar altında takımlar birbirine puan veriyor. En yüksek puanı alan takım en önemli ödül olan “oyunun ruhu” ödülünü alıyor. Turnuva sonrası, turnuva organizatörü olan takım parti veriyor. Parti mekanını en son terk eden oyuncunun takımı ise parti ödülünü alıyor.
Ultimate Frisbee oyuncuları, sporda arkadaşlık ve dostluğun her zaman ön planda olduğunu, bu nedenler her turnuvanın festival havasında geçtiğini belirtiyor. Hedeflerinin sporu yaygınlaştırmak ve önümüzdeki yıl üniversite sporlarına dahil edilmek olduğunu söylüyor.
